Cursussen

 

WOORD EN BEELD

Woord en beeld vertegenwoordigen twee manieren van denken die in combinatie een krachtig communicatiemiddel vormen. Zowel inhoudelijk als visueel kunnen ze elkaar versterken en aanvullen. De hele geschiedenis door hebben kunstenaars en hun opdrachtgevers van deze combinatie gebruik gemaakt om hun boodschap voor het voetlicht te brengen.
Met woord en beeld als uitgangspunt gaan we in deze cursus op een nieuwe en instructieve manier de kunstgeschiedenis nog eens door, van middeleeuwen tot heden. We bestuderen de betekenis van voorstellingen en inscripties. Om na te gaan welk doel ze dienden, staan we ook uitgebreid stil bij de historische context.
De cursus is zowel thematisch als chronologisch van opzet met de volgende indeling:

-Monniken. Het Keltisch  christendom.  Ierse boekilluminatie bereikte in de 8ste eeuw een hoogtepunt.  Initialen en incipits werden labyrintachtige kunstwerken die het lezen als gewijde handeling ondersteunden.  Uitgangspunt voor deze les is het Book of Kells.
- Stadsbestuurders. Raadzalen in de Italiaanse middeleeuwse raadhuizen werden voorzien van schilderingen met uitgebreide inscripties die een licht werpen op de toenmalige opvattingen over goed en slecht bestuur. De methode bleek zo effectief dat ze nog eeuwen later ook in het Stadhuis van Amsterdam toegepast kon worden. Uitgangspunt voor deze les is het Palazzo Pubblico in Siena
- Predikers.  De dominicanen maakten als predikheren uitvoerig gebruik van woord-beeld combinaties  om de gelovige de heilsweg in te prenten. Woord en beeld werden de bouwstenen van een geheugenkunst. Uitgangspunt voor deze les is de Spaanse kapel van de S. Maria Novella in Florence.
- Humanisten. In de Renaissance kwam het individu in het centrum van het wereldbeeld te staan. Algemene gedragsrichtlijnen werden vervangen door persoonlijke credo’s. Deze tendens vinden we terug in portretten van humanisten die rijkelijk voorzien werden van motto’s, inscripties en emblemen die op ingenieuze wijze in de voorstelling werden verwerkt.   Uitgangspunt voor deze les zijn de portretten van Holbein.
- Moralisten. De individualisering leidde in de 16de eeuw tot  fundamentele discussies over de plaats van het individu ten opzichte van Kerk en Staat. Met de uitvinding van de boekdrukkunst en grafiek kreeg deze morele kwestie een ongekend groot verspreidingsgebied, zowel geografisch als sociaal gezien. Uitgangspunt voor deze les zijn de schilderijen en gravures van Brueghel de Oude en Goltzius. 
- Dichters. In het begin van de 20ste eeuw kwam de traditionele afbakening van de kunsten op losse schroeven te staan. De scheidslijnen tussen poëzie en schilderkunst vervaagden en leidden tot vernieuwing van het genre visuele of concrete poëzie. De dichter Guillaume Apollinaire kon daarom met recht tegen zijn vriend Picasso zeggen: ‘’ook ik ben een schilder’’. Uitgangspunt voor deze les zijn de Calligrammes van Apollinaire.

 

Sevilla, culturele biografie van een stad
Via Aemilia, culturele as van Europa
Paragone, wedijver van de kunsten
Kunstgeschiedenis van gebarentaal en expressie

Donatello

Botticelli
Parallelle thema's
Italiaanse kathedralen en kloosters
Ut pictura poesis
Turijn, culturele biografie van een stad
Napels, culturele biografie van een stad
Florence in de zestiende eeuw: de cultus van originaliteit
Venetiaanse schilderkunst en humanisme
Giorgione en zijn schilderschool
De Griekse Boeddha
Gebaren- en lichaamstaal

Bernini
Velazquez
Italiaanse fresco's
Landelijk Toscane
Leven en werk van Italiaanse renaissance kunstenaars
Lofrede op Florence
Vroege Italiaanse schilderkunst